Europejski Doradca Samorządowy | 22 wrzesień 2010
* Pokazana okładka tytułu jest aktualną okładką tytułu Europejski Doradca Samorządowy. Kiosk24.pl nie gwarantuje, że czytany artykuł pochodzi z numeru, którego okładka jest prezentowana.
Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają istotną rolę w kształtowaniu lokalnych rynków pracy. Są podstawową siłą napędową procesów rozwojowych zachodzących w gospodarce, przyczyniając się przy tym do łagodzenia bezrobocia. Dlatego tak ważne jest położenie szczególnego nacisku na tworzenie korzystnych warunków dla prowadzenia działalności gospodarczej, w tym lepszego klimatu sprzyjającego rozwojowi MŚP, zarówno na gruncie legislacji, jak również projektowania specjalnych instrumentów wsparcia dla tych podmiotów.
Produktywne zatrudnienie
Zasadniczym polem działania dla władzy samorządowej jest gospodarka i rozwój ekonomiczny. Stąd w ustawie o samorządzie województwa tak dobitnie akcentuje się zadania związane z tą funkcją samorządu, m.in.: pobudzanie aktywności gospodarczej, podnoszenie konkurencyjności i innowacyjności gospodarki, tworzenie warunków rozwoju gospodarczego, w tym kreowanie rynku pracy i promocja zatrudnienia, pozyskiwanie i łączenie środków finansowych w celu realizacji zadań. Lokalne rynki pracy są przedmiotem oddziaływania polityki zatrudnienia, ponieważ na nich jest najmniej zakłóceń w procesach rynkowych. W mikroskali do rzadkości należy jednoczesne występowanie wielu wolnych miejsc pracy i bezrobocia czy też rażących dysproporcji w wynagradzaniu za tę samą pracę. Istotnym warunkiem bogactwa regionu jest stopień wykorzystania ludzi, bo im większa liczba pracujących, tym szybszy rozwój gospodarczy. Konieczne jest więc pobudzanie powstawania nowych miejsc pracy w gospodarce. Dopasowanie struktury zatrudnienia do potrzeb rozwojowych gospodarki leży w gestii publicznych służb zatrudnienia, które podejmują aktywne działania w zakresie profilaktyki bezrobocia i poprawiają funkcjonowanie na rynku pracy podmiotów objętych usługami.
System służb zatrudnienia w Polsce
Ustawodawstwo regulujące zagadnienia dotyczące bezrobocia było i jest bardzo dynamiczne. Zmianom towarzyszyły dyskusje w zakresie modelu służb zatrudnienia, urzędów pracy czy organów zatrudnienia. Usługi i instrumenty rynku pracy rozbudowywane były od 1990 r. Część z nich regulowała początkowo Ustawa z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. 20 kwietnia 2004 r. zastąpiła ją Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
System publicznych służb zatrudnienia w obecnym kształcie funkcjonuje od 2000 r. Służby te tworzą organy zatrudnienia wraz z powiatowymi i wojewódzkimi urzędami pracy, urzędem obsługującym ministra ds. pracy oraz urzędami wojewódzkimi, realizującymi zadania określone wspomnianą Ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy wprowadzające reformę administracyjną w 1999 r. nakazały, aby system urzędów pracy dostosował swój zasięg terytorialny do nowego podziału kraju. Ma on charakter rządowo-samorządowy, a jego istotną cechą jest niezależność każdej jednostki organizacyjnej.
W końcu 2008 r. w skład publicznych służb zatrudnienia wchodziło 340 powiatowych urzędów pracy oraz 16 wojewódzkich urzędów pracy i ich filie. Łącznie strukturę publicznych służb zatrudnienia w końcu 2008 r. tworzyło 356 urzędów pracy, które obsługiwały 379 powiatów i 16 województw. Wojewódzkie urzędy pracy są jednostkami organizacyjnymi urzędów marszałkowskich, a powiatowe starostw. Tym samym kompetencje dyrektorów wojewódzkiego i powiatowego urzędu pracy są kompetencjami odpowiednio marszałka oraz starosty.
Najważniejszą zmianą, która dotyczyła służb zatrudnienia, było powierzenie samorządowi terytorialnemu, w szczególności samorządowi powiatowemu i wojewódzkiemu, przeważającej części zadań i kompetencji dotychczas realizowanych przez administrację rządową, przede wszystkim wojewodę i rejonowy (dawniej rządowy) urząd pracy. W 2002 r. został zlikwidowany również Krajowy Urząd Pracy, a jego główne funkcje przejęło Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.
Formalna i organizacyjna odrębność między organami samorządowymi a organami rządowymi powoduje, że mamy do czynienia z modelem zdecentralizowanym. Ogólna polityka rynku pracy ustalana jest na szczeblu krajowym, ale urzędy pracy zarówno powiatowe, jak i wojewódzkie mają ogromne możliwości uzupełniania jej tak, by zaspokajać lokalne potrzeby. Decentralizacja nie wyklucza również istnienia pewnych zależności między organami zatrudnienia. Dotyczą one m.in.: sprawowania przez wojewodę nadzoru i kontroli w zakresie polityki rynku pracy nad działalnością samorządu powiatu i województwa, instancyjnego toku postępowania (odwołania od decyzji organu zatrudnienia stopnia powiatowego rozpatrywane są przez organ rządowy, czyli wojewodę), trybu przekazywania środków na obsługę rynku pracy oraz łagodzenie skutków bezrobocia.
Animowanie lokalnych rynków pracy
Reagowanie na wszelkie negatywne trendy pojawiające się na rynku pracy jest głównym zadaniem publicznych służb zatrudnienia. W ich dyspozycji pozostaje szeroki zbiór instrumentów ograniczających lub łagodzących trudności na rynku pracy, do którego należą: pośrednictwo pracy, informacja i poradnictwo zawodowe, pomoc w aktywnym poszukiwaniu pracy, szkolenie pomagające w zdobywaniu kwalifikacji, prace interwencyjne, roboty publiczne, jak i system pożyczek.
Służby te odgrywają ważną rolę w zwiększaniu szans zatrudnienia osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Ich zadaniem jest udzielenie pomocy osobom poszukującym pracy i bezrobotnym poprzez usługi z zakresu poradnictwa zawodowego oraz szkoleń, a także realizacji programów subsydiowania zatrudnienia. Ogólnie rzecz biorąc, do zadań publicznych służb zatrudnienia należy realizacja większości działań koniecznych do reintegracji pracowników na rynku pracy.
W zasadzie wszystkie bezpośrednie działania na rzecz aktywizacji zawodowej bezrobotnych wykonują powiatowe urzędy pracy przez rejestracje, świadczenie usług poradnictwa zawodowego i informacji zawodowej, przedstawianie propozycji zatrudnienia, szkoleń itd., wypłacają również zasiłki dla bezrobotnych oraz pozyskują i gospodarują środkami przeznaczonymi na przeciwdziałanie bezrobociu i przedsięwzięcia na lokalnym rynku pracy. Jednym z najważniejszych jest udzielanie dotacji na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.
Urzędy pracy udzielają też pomocy pracodawcom w pozyskiwaniu pracowników o poszukiwanych kwalifikacjach zawodowych oraz udzielają wsparcia finansowego dla tych pracodawców, którzy tworzą nowe miejsca pracy.
(...)
Lech Antkowiak
Artykuł w całości jako plik PDF do pobrania znajduje się w zakładce Opis w ofercie tytułu Europejski Doradca Samorządowy
Wróć do czytelni